KPSS Konu Anlatımı & Hap Bilgiler

Cumhuriyetçilik: Ulusal egemenlik, milli irade, seçim, meclis, çok partili hayat, oy hakkı, anayasa.
İnkılaplar: TBMM'nin açılması, Saltanatın kaldırılması, Cumhuriyetin ilanı, Kadınlara siyasi haklar verilmesi.

Milliyetçilik: Bağımsızlık, milli benlik, Türk dili ve tarihi, yerli malı, kapitülasyonların kaldırılması.
İnkılaplar: TTK ve TDK kurulması, Kabotaj Kanunu, Türk parasını koruma kanunu, yabancı şirketlerin millileştirilmesi.

Halkçılık: Eşitlik, adalet, sınıfsız-ayrıcalıksız toplum, sosyal devlet, kadın-erkek eşitliği.
İnkılaplar: Aşar vergisinin kaldırılması, Soyadı Kanunu (unvan ve lakapların yasaklanması), Medeni Kanun.

Devletçilik: Ekonomik kalkınma, kamu yatırımları, planlı ekonomi, devlet eliyle fabrika ve banka açma (Karma ekonomi).
İnkılaplar: I. Beş Yıllık Sanayi Planı, Sümerbank, Etibank, Karabük Demir-Çelik, Merkez Bankası.

Laiklik: Akılcılık, bilimsellik, din ve devlet işlerinin ayrılması, din ve vicdan hürriyeti.
İnkılaplar: Halifeliğin kaldırılması, Tevhid-i Tedrisat ile medreselerin kapatılması, Tekke ve türbelerin kapatılması, Medeni Kanun, 1928'de 'Devletin dini İslam'dır' ibaresinin anayasadan çıkarılması.

İnkılapçılık: Dinamizm, sürekli yenilenme, batılılaşma, çağdaşlaşma, köhne kurumların yıkılıp modern kurumların kurulması.
İnkılaplar: Şapka Kanunu, Takvim, saat, ölçü ve hafta tatilinde yapılan değişiklikler.

Siyasi İnkılaplar:
• Saltanatın Kaldırılması (1 Kasım 1922): I. TBMM'nin tek inkılabıdır. Osmanlı resmen bitti.
• Ankara'nın Başkent Oluşu (13 Ekim 1923).
• Cumhuriyetin İlanı (29 Ekim 1923): Hükümet bunalımı çözüldü, Kabine sistemine geçildi. İlk Cumhurbaşkanı Atatürk, ilk Başbakan İsmet İnönü, ilk Meclis Başkanı Fethi Okyar.
• 3 Mart 1924 Devrimleri: Halifelik kaldırıldı, Tevhid-i Tedrisat kabul edildi, Şeriye ve Evkaf Vekaleti kaldırıldı (Diyanet ve Vakıflar kuruldu), Erkan-ı Harbiye kaldırıldı (Ordu siyasetten ayrıldı).

Hukuk İnkılapları:
• Türk Medeni Kanunu (17 Şubat 1926): İsviçre'den uyarlandı. Resmi nikah zorunluluğu, tek eşlilik, mirasta ve mahkemede kadın-erkek eşitliği, kadına istediği mesleği seçme hakkı.
• Kadınlara Siyasi Haklar: 1930 Belediye → 1933 Muhtar (Gül Esin) → 1934 Milletvekili (Satı Kadın dahil 18 kadın meclise girdi).

Eğitim ve Kültür: Tevhid-i Tedrisat (1924 - eğitimde birlik), Yeni Türk Harfleri (1 Kasım 1928), Millet Mektepleri (24 Kasım 1928 - Atatürk Başöğretmen), TTK (1931 - Belleten dergisi), TDK (1932), Üniversite Reformu (1933 - Prof. Albert Malche raporuyla Darülfünun kapatılıp İstanbul Üniversitesi kuruldu).

Toplumsal İnkılaplar: Şapka Kanunu (1925 - Kastamonu'da tanıtıldı), Tekke, zaviye ve türbelerin kapatılması (1925), Miladi takvim (1926), Beynelmilel rakamlar (1928), Metrik sistem (1931), Soyadı Kanunu (1934 - Ağa, bey, paşa gibi lakaplar yasaklandı), Hafta tatilinin cumadan pazara alınması (1935).

Ekonomik İnkılaplar:
• İzmir İktisat Kongresi (1923): Kazım Karabekir başkanlığında 'Misak-ı İktisadi' kabul edildi.
• Aşar Vergisinin Kaldırılması (1925): Köylüyü rahatlattı (Halkçılık).
• Kabotaj Kanunu (1 Temmuz 1926): Türk denizleri millileştirildi (Milliyetçilik).
• Teşvik-i Sanayi Kanunu (1927): Özel sermaye yetersizliğinden başarısız oldu.
• Bankalar: İş Bankası (1924 - İlk özel banka, Celal Bayar), Merkez Bankası (1930), Sümerbank (1933), Etibank (1935).